وي ادامه داد: رسول گرامي اسلام، دينداري معرفت‌انديش را از دين‌داري مصلحت‌انديش جدا مي‌كند و عبادت را نيز تمايز مي‌دهد. اگر چنين سطوحي در دينداري نبود دينداري باقي نمي‌ماند و نمي‌توانست براي همگان دلربا باشد.

اين استاد دانشگاه، با اشاره به اينكه گريستن براي ائمه‌ي اطهار به جاي خود نيكو و محبوب است، تصريح كرد: توصيه‌ي پيامبر (ص) به امام علي اين بود كه عبادت‌هاي ديگري داريم كه سطح‌شان بالاتر است و خوراك روح‌هاي ديگرند. در واقع هر روحي غذايي و هر دلي خوراكي دارد و اگر به آن غذاي مناسب را ندهيد به جاي شكوفايي دل و روح را مي‌ميراند.

دكتر سروش با تاكيد بر اينكه كساني كه در اين مجالس شركت مي‌كنند بايد نوع عبادت‌شان را هم بشناسند عبارت «الطرق الي الله بعدد انفس خلايق» را مورد اشاره قرار داد و تاكيد كرد: در اين شب‌ها هر كس بايد راه خود را انتخاب كرده و به سوي او بشتابد.

وي، با اشاره به عبادت و اخلاص تمام امام علي (ع)، گفت: پيامبر به او چنين گفت كه اين عبادت‌ها تو را اشباع نمي‌كند و تو مي‌تواني با شيوه‌هاي ديگر نيز به عبادت بپردازي. اين عبادت ويژه‌ي توست و اما بديهي است كه كسي چون مولانا از چنين خردورزي به معناي يونان باستان و فيلسوفانه‌اش فرار كرده و به آن خصومت مي‌ورزد.

دكتر سروش با اشاره به اين شعر مولانا كه گفته برو و در سايه‌ي عاقل گريز، خاطرنشان كرد: عاقلان در نظر مولانا كساني‌اند كه بالاترين حقايق را يافته‌اند و مولانا نيز مي‌گويد كه بايد در سايه‌ي اين افراد حركت كنيم و از اينها راهنمايي بگيريم. در واقع بايد راهنمايان و عاقلان را بيابيم و اين تفسير مولانا از تقرب به انواع عقل است.

وي افزود: بنده در ذيل اين توصيه عرض مي‌كنم كه در اين شب‌ها بالاترين عبادات در تقرب به خدا با خردورزي حاصل مي‌شود و نبايد گمان كنيم كه اين سخنراني‌ها مقدمه‌اي براي عبادت اصلي و قرآن به سر گرفتن است. بلكه هر چه با تفكر موضوعات بيشتري را بشناسيم و پيامبر و علي را بفهميم البته كه عبادت كرده‌ايم ولي اين عبادت همان عبادت معرفت‌انديشان است.

دكتر سروش در پايان تصريح كرد: ما اخلاق علوي را براي خودمان سرمشق مي‌دانيم و رفتار علي را همه جا نقل مي‌كنيم. بايد توجه داشته باشيم كه تيغ حلم از تيغ آهن تيزتر است و يك قدرت سياسي نبايد صرفا تيغ آهنين بكشد، بلكه مي‌تواند با استفاده از تيغ حلم از سد لشكر ظفرانگيزتر عمل كند.