همزمان با شروع صعود قيمت نفت در بازار های جهانی طی نيمه دوم سال ۲۰۰۳ ميلادی خوشبينی های بالايی نسبت رشد بازار سرمايه ايران به وجود آمد، به طوری که دبير کل وقت بورس اوراق بهادار تهران پيش بينی کرد که ارزش جاری بورس تهران تا سه ماهه ابتدايی سال ميلادی ۲۰۰۴ به بيش از ۱۰۰ ميليارد دلار برسد.
شتاب شاخص کل بورس تهران در نيمه دوم سال ميلادی ۲۰۰۳ نيز اين پيش بينی را چندان دور از واقعيت اقتصاد ايران نشان نمی داد.
در اين دوره شاخص کل بازار سهام با بيش از ۸۱ درصد رشد به بيش از ۱۰ هزار و ۸۰۰ واحد رسيده بود.
با شروع سال ۲۰۰۴ ميلادی متوسط قيمت فروش هر بشکه نفت خام ايران با حدود ۱۰ دلار افزايش نسبت به سال پيش به بيش از ۳۳ دلار رسيد
با ادامه روند صعودی قيمت ها در بازار جهانی نفت، بهای فروش نفت ايران در سال ۲۰۰۵ نيز به طور متوسط به بيش از ۴۹ دلار و ۹۹ سنت رسيد.
بدين ترتيب درآمدهای سرشار نفتی از برآوردهای خوشبينانه دولت در بودجه های سالانه هم فراتر رفت تا زمينه برای افزايش پشتوانه شرکت های بخش خصوصی در قالب حساب ذخيره ارزی فراهم شود.
با اين وجود شاخص کل بورس تهران که بيانگر نوسان قيمت سهام کليه شرکت های عضو است از ۱۳ هزار و ۴۰۰ واحد در پايان سال ۲۰۰۴ ميلادی به ۱۰ هزار و ۲۵۸ واحد در پايان سال ۲۰۰۵ کاهش يافت.
ترکيدن حباب
هر چند برخی کارشناسان بر اين باورند که رشد ۷۴ درصدی برداشت دولت از موجودی حساب ذخيره ارزی موجب کاهش قابل توجه سهم بخش خصوصی از درآمد های نفتی شده و بر اين اساس نمی توان ارتباط مستقيمی ميان رشد قيمت نفت و رکود بازار سرمايه ايران در نظر گرفت، ولی عده ای ديگر معتقدند نبايد تاثير منفی رشد بهای جهانی نفت را بر افزايش هزينه های توليد صنعت وابسته ايران ناديده گرفت.
سهم بالای مصرف انرژی در صنايع ايران و نسبت ۶۰ درصدی واردات مواد اوليه و کالاهای سرمايه ای در کل واردات سالانه اقتصاد ايران نشانگر سطح بالای آسيب پذيری صنايع ايران در برابر رشد قيمت جهانی نفت است.
با اين وجود تحليلگران مسايل بازار سرمايه بر اين باورند که بروز بحران های سياسی همچون بحرانی شدن روند بررسی پرونده هسته ای جمهوری اسلامی و روی کار آمدن دولت محمود احمدی نژاد مانع از ادامه رشد بازار سرمايه ايران در سال ۲۰۰۵ شده است.
همچنين نبايد نقش ساختار کهنه و انعطاف ناپذير بورس تهران را که از چهار دهه پيش به جا مانده، بر رکود بورس تهران ناديده گرفت.
با اين حال کارشناسان معتقدند شايد اين عوامل باعث بازگشت رکود به بورس تهران شده باشند ولی پيش بينی نادرست از نقش معجزه آسای رشد قيمت نفت بر اقتصاد ايران در رونق غير واقعی سال ۲۰۰۴ بورس تهران نقش قابل توجهی داشته است.
آنچنان که اين پيش بينی های خوشبينانه موجب شکل گيری حباب قيمت ها در جريان مبادلات سال ۲۰۰۴ شده بود، اکنون حباب ها با وجود ادامه رشد قيمت نفت در بازار های جهانی يکی پس از ديگری در حال تخليه هستند.
