وي با اشاره به نقش روحانيون شيعه و سني در حفظ همبستگي و وحدت مردم گلستان، از نقش ممتاز عالم روشنانديش و دلسوز آيتالله نورمفيدي تجليل كرد و ايشان را از افتخارات ايران و سرمايهي گرانسنگي براي استان گلستان كشور و عالم تشيع دانست.
خاتمي در آغاز سخنانش از تمامي گرگانيها و كساني كه در اين جشن حضور داشتند، تشكر كرد و گفت: اسلام داراي روح و پيكر است، پيكر اسلام در قالب مناسك و آداب و آيينها تجلي پيدا ميكند. اسلام داراي يك روح است كه نشناختن آن سبب ميشود دين را مثل اجزايي پراكنده و بدون ارتباط با يكديگر درك كنيم.
رييس جمهور سابق تاكيد كرد: درك نكردن روح دين باعث ظاهر پرستي ميشود، قالبها وسيلهاي براي تحقق روح دين هستند و اگر روح از پيكر جدا شود، روز به روز پيكر ضعيفتر و ناتوانتر ميشود.
خاتمي با اين مقدمه گفت: ظاهرگرايان با تحميل زور و خشونت ميخواهند قالب را سرپا زنده نگه دارند، در حالي كه پيكري كه روح در آن نيست، خود به خود متلاشي ميشود و پيكر صرف، با تفكر بيگانه است. همواره ظاهر نميتواند برطرفكنندهي مشكل باشد.
خاتمي در ادامه، توحيد و معاد را دو محور اساسي روح اسلامي دانست و با بيان اين كه بايد عالمان و محققان و دينشناسان براي تبيين روح اسلام تلاش كنند، گفت: حقيقت و روح، منشا آفرينش است و فراتر از آنچه كه ميبينيم و ميشنويم عمر متعالي و مقدس الهي است.
وي گفت: معاد در اسلام نشاندهندهي جنس متفاوت انسان با بقيهي موجودات است. معاد به جاودانه بودن انسان معنا ميدهد و انسان جاودانه، انساني مسوول، وظيفهشناس در برابر خدا، انسانها و حتي طبيعت است. عدالت، آزادي و آگاهي روح اسلام است. عدالت در عرصهي زندگي و آزادي در عرصهي حيات اجتماعي و آگاهي انسان.
خاتمي گفت: انسان در سايهي توحيد از تنگناي وجود فاني خود رها ميشود تا جاودانه گردد و متصل شدن به جان جهان، چشم جانبين و جهانبين ميخواهد كه در عرفان اسلامي ترسيم شده است. توحيدي كه در عرفان اسلامي تجلي يافته است، بالاترين نيروها را به انسان ميبخشد و او را از هر چيزي بينياز ميكند.
خاتمي با اشاره به عظمت روح عرفاني در اسلام، انسان كامل را پيامبر اسلام (ص) دانست.
خاتمي گفت: توحيد با يك خطر روبهروست. ممكن است بينش عارف او را چنان در معنا غرق كند كه واقعيتهاي زندگي را نفهمد و حتي رويدادهاي اطراف خود را درك ننمايد و از واقعيتها دور شود. توحيد در عرفان اسلامي تنها در عرصهي جان تجلي پيدا نميكند، بلكه در عرصهي حيات اجتماعي هم تجلي دارد.
به گفتهي وي، در متن توحيد اسلامي، توحيد در جهت برخورداري از مزاياي زندگي و رفع خطرهاي پيش روي اوست. مظهر اين تفكر در جامعه و زمانهي ما امام خميني (ره) بود.
رييس جمهور پيشين افزود: اين عارف سالك، رهبر يكي از بزرگترين انقلابهاي جهان بود و در عين حال دغدغهي رفع مشكلات مردم را داشت. با استبداد مبارزه كرد و پيشنهاد استقرار نظامي نوين و مردمسالار را داد.
رييس موسسهي بينالمللي گفتوگوي فرهنگها و تمدنها همچنين عدل را پايهي همهي آفرينش دانست و هدف بعثت پيامبران را خيزش جامعه به سوي برپايي عدل توصيف كرد.
خاتمي گفت: عدالت در سلسلهي علل احكام است و همواره حكم اسلام حكم عادلانه است. از ديد اسلام، انسان، آزاد، داراي بصيرت و مختار است. در اسلام همواره بر نفي خودپرستي و نفي ديگرپرستي، آزادسازي از قيد سنتها و رهايي از قيودي كه بنياد آن سليقهي فرد باشد، تاكيد شده است.
وي تصريح كرد: اصولا نظامي كه بنيادش سليقهي فرد باشد، مطلوب انسان نيست. خداوند انسان را آگاه دانسته است و معتقدم كه توحيد و معاد در عرصهي فراتاريخي و عدالت و آزادي در عرصهي حيات اجتماعي انسان، روح اسلام به شمار ميروند. مسلمين بايد تلاش كنند روح اسلام را دريابند. نميتوان از مردم خواست متحد باشند، ولي نسبت به برخي از بخشهاي جامعه تبعيض قايل شد. در اسلام تبعيض قومي، گروهي ، جنسيتي و نژادي محكوم است. بايد انسانها تصور كنند كه نگاه مساوي نسبت به آنها وجود دارد.
خاتمي با تصريح اين كه «ملت ايران همواره در رنجها و پيروزيهاي اين سرزمين با هم شريك بودهاند» بر برقراري عدالت در همهي استانهاي كشور تاكيد كرد.
خاتمي همچنين با اشاره به تلاشهايي كه پس از پيروزي انقلاب اسلامي براي رفع تبعيض و برقراري عدالت انجام شده، گفت: معتقدم در هشت سال گذشته كارهاي خوبي در اين زمينه انجام شده و اطمينان دارم دولت فعلي و دولتهاي بعدي اين مسير را ادامه خواهند داد.
رييس جمهور پيشين خاطرنشان كرد: پايهي وحدت اين است كه انسانها، مساوي و داراي امتيازات و امكانات برابر باشند. نبايد آنقدر بر فرعيات تكيه كرد كه اصول به فراموشي سپرده شود. اگر ايران سرافراز و مقتدر را براي همه ميخواهيم بايد همه در دردها، مشكلات و شيرينيها اشتراك داشته باشند.
خاتمي به اشاره به تفرقهافكني دشمنان در كشورهاي اسلامي گفت: از طرفي براي تفرقه و جنگ داخلي در كشورهاي اسلامي از سوي دشمنان تلاش ميشود و از طرفي حركت وحشتناك اسلام ترسي در سطح افكار عمومي مطرح ميشود. اين درد مشترك جهان اسلام است كه بايد در برابر آن حساس و متحد باشيم.
وي گفت: امروز وجود خنجر خونيني در پهلوي پيكر جهان اسلام (يعني رژيم صهيونيستي)، درد مشترك ما مسلمين است.
خاتمي در پايان از مسلمانان درخواست كرد با يكديگر متحد باشند و افزود: پيشرفتهاي كشورهاي اسلامي در عرصهي دانش و علوم و فنون باعث خوشحالي جهان اسلام ميشود.
پيش از سخنان خاتمي آيتالله نورمفيدي، نمايندهي ولي فقيه در استان گلستان و امام جمعهي گرگان به ايراد سخنراني پرداخت.
وي تصريح كرد: موضوع وحدت موضوعي نيست كه در دورهي ما مطرح شده باشد، بلكه وحدت مسلمين از زمان بعثت حضرت رسول (ص) موضوعيت داشته است.
آيتالله نورمفيدي گفت: هميشه بر وحدت مسلمانان تاكيد شده است و خداوند هم در قرآن ميفرمايد پيامبر(ص) و همهي پيروان او (مسلمانان) در مقابل كافران احساس ضعف و انفعال ندارند. يكپارچگي و وحدت مسلمين در متن آيات قرآن، متن سيرهي حضرت رسول (ص) و متن سيرهي ائمهي اطهار مورد تاكيد قرار گرفته است. امروز دنياي كفر شاهد بيداري مسلمانان در سراسر جهان است. وظيفهي ديني و اسلامي مسلمانان اين است كه در مسير اعتقاداتشان با اتحاد و صفا و صميمت در كنار يكديگر زندگي كنند.
نورمفيدي با اشاره به وحدت شيعه و سني در استان گلستان، اين استان را الگوي خوبي براي وحدت مسلمانان توصيف كرد.
وي در اين مراسم از سيدمحمد خاتمي به عنوان متفكر و فرزانه و عزيز همهي ملت ايران ياد كرد و با اشاره به خصوصيات شخصيتي او گفت: در بيان قرآن، همهي اديان ميتوانند حول ريشههاي مشترك خود با هم تامل كنند و خاتمي با طرح ايدهي گفتوگوي فرهنگها و تمدنها بيان ديگري از قرآن را تحقق بخشيد.
*گفتني است در ابتداي اين مراسم آخوند نوري زاد از طرف علماي اهل سنت به خاتمي خير مقدم گفت
*در ابتداي اين مراسم مديحهسرايي پيامبر گرامي اسلام (ص) انجام شد و پس از آن گروه موزيك لشگر 30 پيادهي گرگان سرود وحدت را اجرا كرد.
*هزاران تن از گرگانيها در اين جشن حضور داشتند و با شعارهاي «دسته گل محمدي، به شهر ما خوشآمدي»، «سلام بر سه سيد حسيني، خميني، خامنهاي، خاتمي»، «صل علي محمد، بوي خميني آمد»، «صل علي محمد بوي بهشتي آمد» و «هنوز اميد مايي، خاتمي خاتمي» و«خاتمي دوست داريم» رييس جمهور سابق كشورمان را مورد استقبال گرم خود قرار دادند.
*آيتالله موسوي بجنوردي نيز در اين سفر خاتمي را همراهي ميكند
